QFD چیست؟ و ابزارهای مورد استفاده در QFD

QFD چیست؟ و ابزارهای مورد استفاده در QFD

فروردین ۱۲, ۱۴۰۰

QFD یک ابزار کیفیتی پیشرفته است که هدف آن افزایش سهم بازار از طریق جلب رضایت مشتریان واقعی محصول می باشد. پیدایش QFD در صنایع و کارخانجات ژاپن بود و توسعه و تکاملش مرهون تجارب کارشناسان آمریکایی در استفاده و کاربرد هر چه گسترده تر آن به خصوص در صنایع خودروسازی می باشد. در سال ۱۹۶۹ ، آغاز اولین تلاش به منظور استفاده از مفاهیم گسترش کیفیت توسط دکتر آکائو در ژاین صورت گرفت.

نیاز به ابزاری چون QFD از توجه به دو هدف مرتبط با هم نشات گرفته است : ١- تبدیل (ترجمه) خواسته های مصرف کننده (تقاضاهای مشتری از محصول به مشخصه های کیفی در مرحله طراحی ۲- گسترش (Deploy) مشخصه های کیفی شناسایی شده در مرحله طراحی به سایر فرایند های تولید و تکوین محصول با استفاده از تعیین و برقراری نقاط کنترلی و بازرسی قبل از شروع تولید واقعی

وظایف QFD

تعیین فعالیت های کیفیتی متناسب با مشخصات فنی محصول

تبدیل و ترجمه نیازمندی های مشتریان  به مشخصات فنی محصول

 

  • تعریف QFD: یکی از ابزارهای کیفی جهت دستیابی به نیازها و خواسته های مشتری است که از مطالعه بازار و شناسایی مشتریان محصول شروع می شود و ضمن شناسایی خواسته ها و نیازهای مشتریان سعی در لحاظ نمودن آن در تمامی مراحل طراحی و تولید دارد تا خدمات و محصولات منطبق با نیازهای مشتری را طراحی نماید به بیان دیگر QFD برای ترجمه صحیح نیازهای مشتری به اهداف فنی بکار

می رود چون خروجی نهایی فرآیند طراحی مشخصه ای است که برای تولید محصول قابل فهم است.

بنابراین لازم است که مشخصه به بیان فنی مطرح شود که اساسا متفاوت با زبان مشتری است.

  • فلسفه اصلی استفاده از QFD, اعمال و لحاظ نمودن خواسته های کیفی مشتری در مراحل مختلف تکوین محصول می باشد و رسالت نهایی آن درک و ترجمه خواسته های کیفی مشتری به زبان فنی و مهندسی سازمان می باشد.
  • مزایای QFD می توان به کاهش تعداد دفعات تغییر در طرح های مهندسی ، کاهش هزینه های اولیه معرفی محصول به بازار، مشتری مداری و کاهش شکایات مشتریان از محصول و رضایت مشتریان از تامین خواسته ها و نیازهایشان نام برد.
  • QFDبه تنهایی قادر به ایجاد ایده های نوآورانه نمی باشد. استفاده توام از دو تکنیک QFD و TRIZ توان تیم طراحی را تا اندازه زیادی افزایش می دهد.

به منظور درک فلسفه وجودی QFD، بهتر است در ابتدا فرآیند طراحی را از دیدگاه سنتی و جدید )با استفاده از QFD) مورد مقایسه قرار دهیم. همانطور که در شکل نمایش داده می شود، مشتری( که در این مثال یک کودک است) احتیاج به یک تاب ساده دارد. بخش فروش به منظور اراک سطح طراحی سعی در افزایش تعداد

طنابها(عدد ۳) دارد و بخش بازاریابی نیز، تعداد افرادی را که می توانند بطور همزمان از تاب استفاده کنند را به ۳ نفر افزایش می دهد. از سوی دیگر واحد طراحی تمایلی به ضرردهی سازمان بواسطه عدم رعایت قوانین ایمنی نداشته و طراحی را به گونه ای مغایر با خواسته های بخش بازاریابی انجام می دهد. در ادامه داستان شنیدنی فوق، واحد ساخت تصور می کند که آن واحد بهتر از هر واحد دیگر به نیازهای مشتری واقف است و ساخت محصول را بر اساس ذهنیات و تصورات خود به اتمام می رساند. در نهایت واحد نصب و خدمات پس از فروش، به واسطه عدم آگاهی کافی از نحوه مطلوب نصب و راه اندازی محصول، به گونه ای که در شکل است، اقدام می نماید.

 

ابزارهای مورد استفاده در QFD

QFD از یکسری ابزارهای حل مساله و طراحی که تحت عنوان «هفت ابزار مدیریت و طراحی» خوانده می شود استفاده می کند. این ابزارها که بطور مستقیم و غیر مستقیم در اجرای پروژه کاربرد دارند عبارتند از:

  • دیاگرام ارتباط: یک ابزار مفید برای سازمان دهی اطلاعات کیفی می باشد که یک ساختار سلسله مراتبی از نظرات و اطلاعات ایجاد می کند.
  • دیاگرام درختی: مانند دیاگرام ارتباط یک ساختار سلسله مراتبی از اطلاعات و نظرات ایجاد می کند ولی بر عکس دیاگرام ارتباط، ساختار سلسله مراتب آن از بالا به پائین می باشد که از فرآیند تفکر تحلیلی استفاده می کند. شکل ۲-۶ یک نمونه از دیاگرام درختی را نشان می دهد. فرآیند دیاگرام ارتباط و دیاگرام درختی عموما بطور متوالی و پشت سر هم استفاده می شوند بدین صورت که ابتدا دیاگرام | ارتباط یک ساختار سلسله مراتبی از داده های خام ایجاد کرده و سپس فرآیند دیاگرام درختی برای شناسایی و تکمیل ساختار داده ها استفاده می شود.
  • دیاگرام ماتریس: ماتریس یک ابزار ساده و مفید می باشد که در قلب QFD قرار دارد.
  • ماتریس اولویت بندی: این نیز یک قسمت افزوده بر دیاگرام ماتریس در خانه کیفیت می باشد. این ماتریس به ما فرصت می دهد که بتوانیم در مورد اهمیت نسبی ستون های داخل ماتریس قضاوت کنیم. شرح بیشتر در این مورد به بخش های بعدی موکول می شود.

مابقی ابزارهای زیر که از لیست هفت ابزار مدیریت و طراحی می باشند، مستقیما مورد نیاز برای QFD نیست اما برای پیشبرد در کار فرایند QFD مفید بوده و به آن کمک می کنند که به ذکر نام آنها اکتفا می شود.

  • دیاگرام رابطه درونی
  • چارت برنامه فرآیند تصمیم گیری
  • ماتریس آنالیز داده ها
  •  دیاگرام جهت جریان