قرارداد کار Employment contract

قرارداد کاری و تعریف انواع آن

اسفند ۳, ۱۳۹۹

تعریف انواع قراردادهای کاری

قرارداد کار چیست؟

برای پاسخ به این سوال که قانون کار چیست باید به قانون کار مراجعه کنیم. در ماده ۷ قانون کار ، تعریف قرارداد کار آمده است . طبق این ماده :  ” قرار داد کار عبارتست از قرارداد کتبی یا شفاهی که به موجب آن کارگر در قبال دریافت حق السعی ، کاری را برای مدت موقت یا مدت غیرموقت برای کارفرما انجام می دهد. “ با توجه به تعریفی که قانون از قرارداد کار کرده است می توان ویژگی های این قرار داد را مشخص کرد . قرار داد کار هم می تواند شفاهی باشد و هم می توان آن را به صورت کتبی منعقد کرد.

انواع قرار داد کاری شامل موارد زیر می باشد که در ادامه به توضیح هر یک خواهیم پرداخت:

  1. قرارداد کار توافقی
  2. قرارداد کار آزمایشی
  3. قرارداد کار شفاهی
  4. قرارداد کار ساعتی
  5. قرارداد کار موقت
  6. قرارداد کار دائم
  7. قرارداد کار معین
  8. قرارداد کار آموزی

 

معرفی انواع قرارداد کاری:

۱) قرارداد کارتوافقی میان کارمند و کارفرما

تا حالا برای شما به عنوان کارفرما پیش آمده که که فردی  نزد شما بیاید و بگوید من دنبال شغلی هستم و بیمه تامین اجتماعی هم نمی خواهم و از حداقل مزد امسال هم کمتر دریافت می کنم من را در شرکت خود استخدام کنید؟ شما به عنوان کارفرما از این موضوع استقبال می کنید و از ایشان یک دست نوشته به عنوان اینکه کمتر از مزد قانونی دریافت نماید و هم اینکه بیمه تامین اجتماعی نخواهد شد خواهید گرفت. بعد از مدتی بازرس تامین اجتماعی متوجه این موضوع می شود و شما را جریمه می نماید. کارگر در مقابل بازرس و سازمان اذعان می دارد من خودم موافق این موضوع بودم و شکایتی ندارم اما متاسفانه هم باید مابه تفاوت حقوقی که پرداخت نشده را پرداخت کند و هم اینکه حق بیمه تامین اجتماعی را به همراه جریمه پرداخت کند. یک توافق دیگر هم وجود دارد که کارفرما و کارگر باهم توافق می کنند که کارفرما مبلغ حق بیمه تامین اجتماعی را به کارگر به همراه حقوق پرداخت کند و او را بیمه نکند. در صورتی که تامین اجتماعی متوجه این موضوع شود علاوه بر اینکه کارفرما را مجبور می کند که حق بیمه را پرداخت کند جریمه های سنگینی را هم به او اختصاص می دهد. در اینجا کارفرما از دو قسمت ضرر میبیند یکی که پول حق بیمه را به کارگر پرداخت کرده و این خود یک هزینه است و در قسمت دوم هم همان پول حق بیمه را به همراه جریمه باید به بیمه تامین اجتماعی بپردازد. خب  حالا از یک منظر دیگر نگاه کنید با فرد توافق می کنید که او را با حقوق کمتری از حقوق تعیین شده وزارت کار در کارگاه خود به کار می گمارید. بعد از چندماه کارگر شما فوت می کند ورثه ایشون می توانند مدعی ما به تفاوت حقوق او شوند و همین باعث محکومیت شما در مراجع وزارت کار و تامین اجتماعی خواهد شد. پس قرار داد کار توافق میان کارگر و کارفرما به صورت فوق هیچ سندیت قانونی ندارد بلکه کاملا غیر قانونی است و تبعات بسیاری به همراه دارد.

۲) قرارداد کار آزمایشی

حتما در مورد قرارداد های آزمایشی یا بقول یکسری از کارفرمایان و مدیران مالی و اداری ، قرار داد کار۸۹ روزه شنیده اید . در ابتدای شروع مطلب باید توجه نمود این قرارداد ها اصلا مبنای قانونی ندارند و تفسیر به رای شده اند و متاسفانه هنوز توسط بعضی از مدیران استفاده می شود. قراردادکار ۸۹ روزه خواستگاه اصلی آن بر طبق ماده ۱۱ قانون کار می باشد که به قرارداد کار آزمایشی معروف می باشد. طبق آنچه که این قانون بیان می کند طرفین می توانند با توافق یکدیگر مدتی را به نام دوره آزمایشی کار تعیین کنند. در خلال این دوره هریک از طرفین حق دارند بدون اخطار قبلی و بی آنکه الزام به پرداخت خسارت داشته باشد, رابطه کار را قطع نماید. در صورتی که قطع رابطه کار از طرف کارفرما باشد وی ملزم به پرداخت حقوق تمام دوره آزمایشی خواهد بود و چنانچه کارگر رابطه کار را قطع نماید فقط مستحق دریافت حقوق مدت انجام کار خواهد بود. مدت دوره آزمایشی باید در قرارداد کار مشخص شود. حداکثر این مدت برای کارگران ساده و نیمه ماهر یک ماه و برای کارگران ماهر و با تخصص سطح بالا سه ماه می باشد. تنها فرقی که این قرارداد با قرار داد کار مدت معین دارد این است که در قرار داد کار معین تا زمانیکه  تاریخ قرارداد به اتمام نرسیده است نه کارفرما نه کارگر حق فسخ ندارند مگر با توافق طرفین ولی در قرارداد آزمایشی هم کارگر و کارفرما می توانند به تنهایی و یکطرفه قرارداد را فسخ نمایند . امروزه خیلی از مدیران با تفسیر اشتباهی که از این قانون دارند فکر می کنند قرارداد کار آزمایشی شامل بیمه نمی شود و همچنین حداقل حقوق پایه وزارت کار را هم در آن رعایت نمی کنند در صورتیکه این قرارداد هم شامل حداقل حقوق وزرات کار می شود و هم باید کارگر را بیمه تامین اجتماعی کرد. اما کارفرمایان چه می کنند؟ آنها با کارگر قرارداد ۸۹ روزه منعقد میکنند و با یه حقوق مختصر و بدون بیمه تامین اجتماعی بعد از سپری شدن این مدت قرارداد را تمدید نکرده و عذر کارگر را می خواهند. حال اگر کارگر از آنها شکایت نماید علاوه بر اینکه کلیه حقوق کارکرد دوره آزمایشی، اضافه کاری، عیدی و سنوات مدت کار را بپردازد ، باید پاسخگو سازمان تامین اجتماعی بابت بیمه ننمودن کارگر باشد و علاوه بر پرداخت حق بیمه تامین اجتماعی ، جریمه آن را نیز پرداخت نماید. مدت دوره آزمایشی باید در قرارداد کار مشخص شود.حداکثر این مدت برای کارگران ساده و نیمه ماهر یک ماه و برای کارگران ماهر و با تخصص سطح بالا سه ماه می باشد. پس توجه کنید قرارداد های ۸۹ روزه یا قرار داد کار آزمایشی هم شامل قانون کار هستند.

۳) قرارداد کار شفاهی

این روزها حتما از خیلی از کارمندان شنیدید که می گویند قرار داد کار کتبی ندارند و به صورت قرارداد شفاهی مشغول به کار هستند و با کوچکترین اختلافی در محیط کار، کارفرما به آن ها می گوید که چون قرار داد کار ندارید دستتان به جایی بند نیست و می توانید بروید . این جمله اشتباه می باشد و بار قانونی سنگینی برای کارفرما می آورد. همانطور که گفته شد طبق ماده ۷ قانون کار قرارداد کار عبارت است از قرارداد کتبی یا شفاهی که به موجب آن کارگر در قبال دریافت حق السعی کاری را برای مدت موقت یا مدت غیر موقت برای کارفرما انجام می دهد،  پس به این نتیجه می رسیم که قرار داد کار شفاهی هم همچون قرار داد کار کتبی قانونی و لازم الاجرا می باشد. بسیاری از کارفرمایان نبستن قرارداد کتبی با کارمند را از زرنگی خود می دانند بدون اینکه به تبعات قانونی آن توجه کنند. بهتر است این مبحث را با یک مثال روشن تر نماییم. آقای احمدی کارفرمای یک شرکت تولید مواد غذایی می باشد، ایشان در سال ۹۷ کارمندی را بدون قرارداد کار کتبی استخدام نمود، این کارمند تا شهریور ماه سال ۹۹ در این شرکت به همراه حقوق و مزایا و همچنین بیمه تامین اجتماعی مشغول به کاربود . در پی اختلافی در مهرماه ۹۹ کارفرما با کارمند به مشکل برمی خورد و او را اخراج می کند و می گوید من حق و حقوق تو را نمی دهم چون رویه اشتباه تو باعث شد که شرکت مورد ضرر شود ، قرارداد هم که نداری برو هرجا که می خواهی شکایت کن. خب کارمند به اداره کار می رود و شکایت می کند و در جلسه هیات حل اختلاف آقای احمدی کارفرمای محترم شرکت محکوم می شود.

حالا دلایل محکومیت ایشان را باهم مرور می کنیم :
  1. کارمندی که قرار داد کار ندارد در حکم کارمند دائم می باشد و تا زمان حیات شرکت کارفرما بدون دلایل انضباطی حق اخراج کارمند را ندارد و در صورت اخراج کارمند می تواند حکم برگشت به کار را می گیرد و کارفرما مجبور است او را بپذیرد.
  2. کارمند چون قرار داد کار ندارد می تواند ادعا کند در طی این مدت حقوق و بیمه ای که برای او تخصیص داده اند، حقوق واقعی او نبوده و پایه حقوق وی بسیار بالاتر از حقوق واریزی می باشد، خب حالا کارفرمایی که قرارداد کار نبسته آیا می تواند ثابت کند که حقوق واقعی کارمند را پرداخت کرده است و او دروغ می گوید؟ به طبع خیر ، همین سبب محکومیت کارفرما می شود.
  3. حالا که کارفرما محکوم شده است علاوه بر اینکه باید کلیه حقوقی که کارمند مدعی شده است و کارفرما نتوانسته ادعای کارمند را رد کند پرداخت کند ، باید حکم بازگشت به کار کارمندی که حالا دائمی هم می باشد را بپذیرد و یا در صورتی که کارمند نخواهد به کار بازگردد سنوات پایانی خود را به جای ۳۰ روز در هرسال ، ۴۵ روز می گیرد.

پس کارفرمایان محترم بستن قرار داد کارکتبی از شما محافظت می کند، همیشه با کارمند خود قرارداد کتبی ببندید .

۴) قرارداد کار ساعتی

یکی از انواع قراردادهای کار، قرارداد کار ساعتی می باشد که اصولا برای کارمندانی به کار می رود که به طور تمام وقت در شرکت مشغول به کار نیستند و الزامی به حضور تمام وقت آنها نمی باشند و کارمندان طبق ساعات کاری که در شرکت حضور دارند مزد دریافت می کنند. طبق تبصره ۱ ماده  35 قانون کارکه نزدیکترین ماده قانونی به این نوع قرارداد می باشد، می توان گفت مزد ساعتی ، مزدی است که بابت ساعاتی که کارگر در اختیار کارفرما می باشد و به امور شرکت می پردازد، محاسبه و پرداخت می شود.در این نوع قرارداد نوع کار و ساعات کار ملاک تعیین کننده حقوق پرداختنی است و امکان دارد از 44 ساعت کار موظف قانونی در هفته نیز کمتر باشد. همچنین به این کارگران هم عیدی، سنوات، حق مسکن ، بن کارگری و حق عائله مندی به میزان کارکردی که دارند ، تعلق خواهد گرفت.

۵) قرارداد کار موقت

قرار داد کار موقت ، قراردادی می باشد که در آن تاریخ شروع کار و پایان آن ذکر خواهد شد و پس از پایان مدت زمان قرارداد یا  می شود آن را تمدید کرد و یا با کارگر تسویه نمود. در تمدید قرار داد کار موقت به دو صورت می توان عمل نمود :

الف – تمدید قرارداد به صورت کتبی :

به عنوان مثال با کارگری قرارداد ۳ ماهه می بندیم پس از منقضی شدن مدت قرارداد ، دوباره به مدت ۳ ماه یا بیشتر با او قرارداد کتبی مجدد تنظیم می کنیم.

ب_ تمدید قرارداد به صورت ضمنی :

با کارگری قرارداد مدت موقت ۳ ماهه می بندیم پس از منقضی شدن تاریخ قرارداد ، بدون اینکه قرارداد کتبی ببندیم از او می خواهیم در سازمان مشغول به کار شود و اصطلاحا به این کار تمدید ضمنی قرارداد می گوییم. این نکته را در نظر داشته باشید در صورتی که یکبار به طور ضمنی قراردادی را تمدید کنیم در صورتی که بار دوم نیز دوباره به صورت ضمنی قرارداد را تمدید نماییم قرارداد موقت تبدیل به قرارداد کار دائم خواهد شد. در قرارداد مدت موقت نه کارفرما و نه کارگر حق فسخ قرارداد را ندارند مگر اینکه برای پایان کار هردو نفر باهم توافق کنند.

۶) قرارداد کار دائم

طبق تبصره‌ ۲ ماده ۷ قانون کار در کارهایی که طبیعت آنها جنبه‌ی مستمر دارد، چنانچه مدتی در قرارداد ذکر نشود، قرارداد دائمی تلقی می‌شود. حتی اگر قرارداد کاری نیز با کارگر بسته شود که در آن قرارداد تاریخ پایان قرارداد ذکر نشده باشد در حکم قرار داد کار دائم می باشد. در قرار داد کار دائم کارگر برای اینکه کار را ترک کند باید استعفا دهدو کارفرما نیز حق اخراج کارگر را در این نوع قرارداد ندارد مگر در مسایل انضباطی و هر آنچه که شورای اسلامی کارگر  و هیئت های حل اختلاف وزارت کارتعیین نماید.

۷) قرارداد کار معین

در قرار داد کار معین، همان‌طور که از نام آن پیداست برای انجام کار معینی قرار داد کار منعقد شده است. به عنوان مثال من می خواهم ساختمانی را سیم کشی برق کنم ، کارگری را استخدام می کنم و با او قرارداد می بندم که در ازای روزانه مبلغی کل ساختمان را برای من سیم کشی کند و تمامی وسایل کار را نیز در اختیار او قرار می دهم ( در قرارداد های پیمانکاری ، شخص پیمانکار وسایل و ابزار کار را تهیه می کند به همین دلیل با قرار داد کار معین متفاوت است)

۸) قرارداد کار کارآموزی

خیلی از کارفرمایان به اشتباه فکر می کنند قرار داد کار کارآموزی یعنی فرد در نزد آنها آموزش ببیند و در صورت تایید فنی او را در شرکت خود استخدام کنند و در صورت عدم یادگیری لازم عذر او را بخواهند. این حرف درست است اما باید توجه داشت که قرار داد کارآموزی شامل حقوق و بیمه تامین اجتماعی خواهد شد و کار در طی این دوره جزو سوابق فرد خواهد بود. یک قرارداد کار کارآموزی هم در حین اشتغال داریم که کارگر را با هزینه شرکت به دوره های آموزشی فرستاده می شود و از کارگر تعهد می گرفته می شود در ازای هزینه ای که برای آموزش به او داده شده است به عنوان مثال ۵ سال در شرکت تعهد به کار دارد . در صورتی که کارگر زیر این مدت شرکت را ترک نماید شرکت می تواند هزینه آموزش را از او دریافت نماید.

توجه: جهت دریافت اطلاعات بیشتر می توانید در وبینار یا دوره های آموزشی رایگان ما که با پارک علم و فناوری البرز برگزار میگردد ، شرکت یا فیلم آموزشی آن را مشاهده نمایید.  همچنین می توانید سوالات خود را در صفحه اینستاگرام  به صورت رایگان مطرح نمایید.

قرار داد کاری و انواع آن

قرار داد کاری و انواع آن